Làm gì để luyện tư duy cho trẻ?

08:44 17/02/2016

Luyện tư duy cho trẻ là việc cha mẹ cần làm từ rất sớm để tạo nền móng cho sự phát triển toàn diện về trí tuệ ở trẻ. Tuy nhiên làm gì để luyện tư duy cho trẻ vẫn là điều khiến không ít phụ huynh loay hoay.

Bồi dưỡng năng lực tư duy qua trực quan

Khi trẻ 3 tuổi, cha mẹ có thể dạy bé các điệu múa hoặc các bài thể dục đơn giản, phù hợp. Khi trẻ lớn hơn, cha mẹ có thể tăng độ khó trong các bài tập. Bên cạnh đó, cha mẹ cũng cần khích lệ trẻ tìm tòi khám phá thế giới xung quanh về kích cỡ, hình dáng, màu sắc, cứng và mềm, nóng và lạnh…

Rèn luyện khả năng tư duy bằng hình tượng

Trẻ 3 – 4 tuổi, tư duy hình tượng đã bắt đầu xuất hiện, bé đã có thể dùng những đường nét đơn giản để thể hiện quan hệ giữa các vật thể bé đã vẽ. Khi 4 – 5 tuổi, khả năng giải quyết vấn đề thông qua tư duy hình tượng của trẻ đã tăng lên rõ rệt. Sau 5 tuổi, tư duy hình tượng của trẻ phát triển khá tốt trong các mặt như hội họa, kể chuyện, lao động thủ công, hoạt động âm nhạc… Vì vậy, để bồi dưỡng năng lực này cho bé, phụ huynh cần:

– Thường xuyên hướng dẫn trẻ quan sát khi đi ngoài đường bằng cách, đặt câu hỏi giúp trẻ nắm bắt được đặc trưng của những sự vật, tìm mối liên hệ hay sự khác biệt giữa các sự vật hiện tượng; chỉ cho bé hiểu chỗ nào đẹp, chỗ nào chưa đẹp và khơi dậy nguyện vọng vẽ tranh của bé. Khi bé bắt đầu vẽ thì nên để bé phát huy hết khả năng tưởng tượng của mình để sáng tạo ra các hình tượng.

– Kể cho bé nghe những câu chuyện thiếu nhi kinh điển. Khi kể chuyện, cha mẹ cần đặt ra câu hỏi để kích thích khả năng tư duy của trẻ như: Cô Tấm có xinh không? Cô mặc áo màu gì?

– Cha mẹ có thể mua đất nặn, giấy trắng, giấy màu…, sau đó hướng dẫn bé chơi, dạy bé cách bố trí các bức tranh, sắp xếp sao cho cân đối…

Phát triển khả năng tư duy qua thực hành

Cha mẹ có thể hướng dẫn trẻ tiến hành các loại tiểu thực nghiệm như nam châm để hút sắt và kính lúp để phóng to các vật….

Lúc bé 4 tuổi là có thể học đố, cha mẹ cần đưa ra những câu đố phù hợp với trẻ, tốt nhất là đố về các vật dụng xung quanh và quen thuộc với trẻ.

Giúp bé tăng khả năng phân loại

lam-gi-de-luyen-tu-duy-cho-tre

Trẻ 3 – 4 tuổi, tư duy hình tượng đã bắt đầu xuất hiện, bé đã có thể dùng những đường nét đơn giản để thể hiện quan hệ giữa các vật thể.

Cha mẹ hãy giúp trẻ phân loại đồ vật theo tính chất công dụng của sự vật và sắp xếp chúng theo từng loại. Ví dụ cha mẹ có thể khuyến khích trẻ tự mình sắp xếp quần áo và đồ dùng hàng ngày, xếp áo khoác với nhau, xếp váy với nhau, để tất cùng một chỗ…

Rèn luyện tư duy so sánh

Để rèn luyện khả năng này, cha mẹ cần hướng dẫn bé phát hiện những điểm khác nhau trong sự vật gần giống nhau và những điểm giống nhau trong các sự vật khác nhau.

Rèn luyện khả năng phân tích và tổng hợp cho trẻ

Bồi dưỡng khả năng phân tích tổng hợp cho bé có thể tiến hành từ khi bé còn nhỏ. Phương pháp tốt nhất là nói chuyện với bé, trong quá trình nói chuyện hướng dẫn bé phân tích và tổng hợp. Qua đó, sẽ giúp trẻ phát triển khả năng ngôn ngữ cũng như tư duy của trẻ.

Bồi dưỡng khả năng giải quyết vấn đề cho trẻ

Bồi dưỡng cho trẻ khả năng này rất đơn giản, vì những vấn đề cần giải quyết có rất nhiều xung quanh trẻ, chỉ cần cha mẹ để ý hướng dẫn trẻ là trẻ sẽ biết cách làm. Cha mẹ cần chú ý là không làm thay trẻ mà chỉ hướng dẫn trẻ để trẻ tự giải quyết. Ví dụ, trẻ không tìm thấy đồ chơi đâu, trẻ hỏi bố “Bố ơi! Ô tô của con đâu rồi?” Bố không tìm giúp trẻ mà trả lời trẻ: “Thế con chơi ô tô lần cuối cùng vào khi nào, chơi xong con cất ở đâu, con thử đi tìm xem”, nếu trẻ tìm không thấy thì hỏi “có thể có ai đó mang ô tô của con đặt vào chỗ khác không?”…

Bồi dưỡng sự nhanh nhạy cho trẻ

Bé còn nhỏ nên suy nghĩ về các vấn đề hoặc khía cạnh liên quan đến nhau của một vấn đề còn rất hạn chế. Ví dụ, khi trẻ chỉ ra công dụng của gỗ bé chỉ nêu được công dụng kiến trúc của gỗ như là để làm bàn, ghế, tủ… mà không biết được các công dụng khác của gỗ như có thể làm giấy, vỏ bút chì… Vì thế, cha mẹ nên lấy ví dụ hướng dẫn bé tập suy nghĩ và phản ứng nhanh như:

– Nêu ra các sự vật có cùng đặc trưng: Những đồ vật có cùng hình vuông; những vật có thể bay…

– Lấy ví dụ từ gần nghĩa: Nói ra một từ rồi tìm từ gần nghĩa với nó như từ “béo” có các từ gần nghĩa như “mập”, “lớn”, “to”…

– Từ ngữ nối tiếp: Nói ra một từ hoặc một câu, để bé nói ra một chuỗi từ hoặc câu, khiến cho chuỗi từ hoặc câu này được sắp xếp liền nhau. Ban đầu, bạn có thể chọn những bài hát hoặc những bài thơ mà bé quen thuộc, sau đó mở rộng sang những bài mà bé chưa từng nghe.

Khi rèn luyện cho bé khả năng này, bạn cần chú ý dạy bé phản ứng nhanh chứ không phải phản ứng vội vàng, gặp vấn đề cần suy xét kĩ càng, suy nghĩ chu đáo, sau đó thong thả trả lời.

Khích lệ bé tưởng tượng

Cha mẹ cần tạo bầu không khí gia đình vui vẻ, thoải mái. Bé có thể đặt ra rất nhiều các câu hỏi ngộ nghĩnh, thậm chí có vẻ buồn cười nhưng cha mẹ vẫn cần khích lệ trẻ.

lam-gi-de-luyen-tu-duy-cho-tre1

Cha mẹ cần chú ý là không làm thay trẻ mà chỉ hướng dẫn trẻ để trẻ tự giải quyết.

Hãy dạy trẻ sáng tạo ra các câu chuyện cũng là một phương pháp tốt để phát triển tư duy. Cha mẹ có thể tạo ra một số cảnh, một số tình huống để khích lệ bé suy nghĩ đến tình tiết và kết cục khác nhau của câu chuyện. Sau đó, cho bé tự kể lại theo suy nghĩ của mình. Hoặc trên nền một câu chuyện có sẵn, nhưng thử hỏi bé là: Theo con thì câu chuyện có thể kết thúc như thế nào?

Khuyến khích trẻ tìm thế hiểu giới xung quanh

Cha mẹ cần chú ý bồi dưỡng khả năng vận động cho trẻ, cố gắng tạo cho trẻ cơ hội tìm hiểu về thế giới xung quanh trên cơ sở tự mình khám phá. Phụ huynh có thể chuẩn bị đồ chơi nhiều công dụng và điều kiện vui chơi cho bé, hướng dẫn trẻ cách chơi. Sau đó, khích lệ để trẻ hoàn thành các loại nhiệm vụ, độc lập giải quyết vấn đề.

Bạn thấy bài viết hữu ích !